# Celfyddyd weledol

Gydag arddangosfa fawr o waith Gwen John ar y gorwel yn 2026 i ddathlu 150 mlynedd oddi ar ei geni, mae’r diwydiant John wedi bod yn codi stêm unwaith yn rhagor. Ymddangosodd cyfrolau unigol yn 2023, gan Alicia Foster ar Gwen John a gan David Boyd…

Yn ôl Herodotws, pan fyddai cath ddomestig yn marw o achos naturiol, byddai’r teulu yn eillio eu haeliau, ond os byddai’r ci yn marw, byddent yn eillio eu cyrff cyfan, gan gynnwys y pen. Wnes i ddim gwneud hynny pan fu farw fy miliast, Jen, ond oddi…

Lwc ac anffawd Augustus John a Gwen John oedd cael eu geni yn frawd a chwaer. Bu’r berthynas yn fanteisiol i’r ddau arlunydd yn ystod eu plentyndod anhapus yn Sir Benfro a phan oeddent yn fyfyrwyr bohemaidd yn ysgol gelf y Slade yn Llundain, gan fod…

Ar ben y stryd lle rydw i’n byw, ceir dau gaffi, yn wynebu ei gilydd. Ni fyddaf fyth awydd mynychu’r naill na’r llall, ac mi wnaf bopeth i osgoi mynd i gyfarfod rhywun ynddynt. Ond mae’n rhaid eu pasio bob dydd, wrth fynd am y métro, ar orchwyl neu…

Ers sbel dwi wedi teimlo bod rhywbeth annigonol am ddefnyddio’r gair ‘ymarfer’, y gair ‘practis’ hefyd, neu hyd yn oed ‘arfer’, wrth drafod gwaith artistiaid trwy gyfrwng y Gymraeg; mae’n orddibynnol ar y Saesneg, ac yn lletchwith ar y tafod. Ond yn…

Mae sawl ffordd bosib o weithredu er mwyn treiddio’n ddyfnach i’r delweddau ... Yn gyntaf, dwi wedi edrych allan y tu hwnt i gyfyngiadau hanes celf confensiynol – ar hanes estheteg, hanes ffasiynau mewn celf, a hanes yr enwau mawrion cyfarwydd. Dwi…

Yn ystod haf 2017, mewn rhyferthwy o ynni, pryder a rhyddhad creadigol ysgrifennodd Olivia Laing ei nofel gyntaf, Crudo. Fe’i cyhoeddwyd o fewn ychydig fisoedd yn ddarn byw, amrwd o hunan-ffuglen – ymateb llenyddol a weddai i’w chefnlen o newyddion…

Weithiau, mae rhywun yn dechrau meddwl ein bod ni wedi cyrraedd rhyw ben draw: na allwn ni fynd ymhellach ar y llwybr arbennig hwn. Mae’r iaith a’r syniadau sydd wedi ein tywys hyd yma wedi eu dihysbyddu. Dim ond wal neu glogwyn neu ddibyn sydd o’n…

Cysyniad hynafol yw’r ‘aruchel’ a gafodd ei ddychmygu o’r newydd dro ar ôl tro. Hupsous yn yr hen Roeg, sublimis yn Lladin, sublime yn Ffrangeg a Saesneg, Erhaben yn Almaeneg: mae’n dynodi uchelder arbennig (neu’r safle oddi tano, sef ‘sub’ ‘limen’…

Gosodwyd y ddau ffotograff uchod dros ddwy dudalen yn y gyfrol Môr Goleuni: Tir Tywyll (Gomer, 2004), lle dygir ynghyd gerddi gan Waldo Williams a ffotograffau Aled Rhys Hughes. Nid aethpwyd ati i ddarlunio’r farddoniaeth; nid lluniau pwrpasol…

Bu pobl yn hoff o wneud rhestri erioed. Cymorth i’r cof, mae’n debyg, oedd diben llawer o’r casgliadau o enwau, ffenomenâu, traddodiadau neu wybodaeth arall a fu’n boblogaidd yn yr Oesoedd Canol. Ar wahân i’r Trioedd, lle crynhowyd traddodiadau…

Artes Mundi, a agorodd ei hwythfed arddangosfa ddiwedd mis Hydref yn yr Amgueddfa Genedlaethol yng Nghaerdydd, yw gwobr gelf ‘fwyaf’ y Deyrnas Gyfunol – fel mae ei nodiadau i ymwelwyr yn hoff o’n hatgoffa. Er ei bod, o ran proffeil, yn parhau i…

Mae Mary Lloyd Jones wedi arddangos yn rheolaidd ers y 60au, yng Nghymru, ym Mhrydain ac yn rhyngwladol. Mae ei gwaith i'w weld mewn nifer o gasgliadau cyhoeddus a phreifat. Bu’n gweithio fel artist preswyl yn Iwerddon, Philadelphia, Vermont, yr…